تراش سطح شیشه در دوران باستان ایران

شیشه‌گران ایرانی روش‌های تزیینی خاصی را به کار می‌بردند و ویژگی‌های انحصاری شیشه‌های ایرانی از نظر تزیین سبب افزایش تقاضا برای شیشه‌ها در غرب و شرق شده بود و به ویژه شیشه‌های ضخیم ایرانی که از طریق جاده ابریشم صادر می‌شدند مقبولیت بیشتری در جهان آن روز پیدا کرده بودند. از انواع تکنیک‌های تزیین شیشه در دوران باستان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

روش تراش سطحی: این روش که پس از سرد و سخت شدن ظرف شیشه‌ای انجام می‌پذیرد. در این روش هنرمند به وسیله آلت سختی مثل سنگ‌های خارا بدنه خارجی ظرف را بنا به سلیقه خود تقسیم کرده و در هر ردیف با ساییدن بدنه دوایر گرد کوچک تو گودی را کنار هم ایجاد می‌کند که معمولاً در ردیف بالاتر، ریزتر از دوایر پایین‌تر هستند و در عین حال کف ظرف نیز با یک دایره بزرگ شکل می‌گیرد. گاه هنرمند به جای ایجاد دوایر به تراش بیضی دست می‌زند اما این بار به عکس دوایر، بیضی‌ها همواره از یکدیگر فاصله دارند و معمولاً در یک یا دو ردیف دیده می‌شوند نه سرتاسر ظرف. یکی از صفات این نوع ظروف وجود هفت تراش کوچکتر است که به دور تراش کف ظرف حلقه زده‌اند. این نوع تزیین احتمالاً متداول‌ترین نوع تزیین در دوران پارت و ساسانی در ایران است.

 

تراشیدن سطح شیشه
  • تراش سطحی دوبل: در این روش بعد از تراش اول، اطراف هر یک از دوایر را دوباره به صورت گرد تراش می‌دادند و دوایر بزرگتری ایجاد می‌کردند که بالطبع دایره وسط برجسته‌تر به نظر می‌آمد. البته با این روش از تعداد دوایر به علت بزرگ بودن آن‌ها کاسته می‌شد و ممکن بود سراسر سطح خارجی ظرف تنها سه یا چهار دایره دیده می‌شود. این سبک در ایران عمومیت کمتری داشت چنانچه نمونه‌های معدودی از آن یافت شده است.
  • تراش سطحی برجسته:

  • هنرمند ابتدا در قالب می‌دمد و زواید گردی با فواصل معین در یک یا چند ردیف روی سطح ایجاد کرده، سپس آن را به صورت دایره تو گودی می تراشد. تزیین اشیاء با تراش‌های برجسته بسیار متداول بوده و برای تزیین مهرهای سنگی و گوشواره‌های سنگ بلور ایرانی نیز مورد استفاده می گرفت. می توان چنین فرض کرد که سبک تراش برجسته قدیمی‌تر باشد زیرا، روش‌های که برای تراشیدن ظروف سنگی، نظیر سنگ بلور استفاده می‌شده اقتباس گردیده است و تقریباً این اطمینان وجود دارد که سبکی تزیینی چون سبک تراش‌های برجسته در اصل برای اشیاء سنگی که نسبت به اشیاء شیشه‌ای قدمت بیشتری دارند به کار می‌رفته است.
  • تلفیق تکنیک تراشیدن

تلفیق تراش خطی و سطحی: روش دیگری که مورد توجه هنرمندان باستان خصوصا هنرمندان پارت و ساسانی قرار گرفت، تلفیق تراش‌های سطحی دایره شکل و تراش‌های خطی گاه به صورت افقی یا عمودی بین دوایر و گاه به صورت خطوط کمربندی در بالا و پایین دوایر بود. لازم به یادآوری است که استفاده از روش‌های تراش سطحی بر روی سطوح ضخیم در دوره پارت و ساسانی صورت می‌گرفته است.

روش تراشیدن سطحی برجسته
تراش شیشه
تکنیک‌های تزیین شیشه

شناسه مقاله:19894


Post navigation


پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *