فلز مس را بهتر بشناسیم

۱۱ توصیه کاربردی برای نگهداری ظروف مسی

معرفی
اولین فلز مورد استفاده بشر مس بوده است. قدمت فلز مس به ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد برمی‌گردد. این فلز علاوه بر داشتن سختی کافی دارای خاصیت انعطاف‌پذیری عالی نیز می‌باشد، به‌طوری که می‌توان آنرا به اشکال گوناگون درآورد. این فلز در طبیعت اغلب به‌صورت کانی‌های مختلف یافت می‌شود. در مجاورت هوا، حرارت و رطوبت، قشر نازکی از اکسید مس تولید می‌شود. اگر این اکسیدها در مجاورت هوا قرار گیرند و یا سطح مس به شدت اکسید شود، رنگ مایل به سیاه آن به تدریج سبز می‌شود.

خواص و فواید مس برای سلامتی
مس در جذب آهن، نقش دارد و در نتیجه در رساندن اکسیژن به همه اندام‌ها نقش‌ مهمی ایفا می‌کند. فواید مس شامل کمک به رشد مناسب بدن، استفاده کارآمد و مؤثر از آهن، واکنش‌های مناسب آنزیمی و نیز بهبود سلامت بافت‌های همبند، مو و چشم است. این ماده همچنین برای جلوگیری از پیری زودرس و تولید انرژی، بسیار مهم است. علاوه بر این موارد، تنظیم ریتم قلبی، غده تیروئید، کاهش نشانه‌های مرتبط با التهاب مفاصل، درمان سریع زخم، افزایش تشکیل گلبول‌های قرمز خون و کاهش کلسترول و… از سایر مزایای مس برای سلامتی است.

این ماده در بدن تولید نمی‌شود و باید از طریق منابع خارجی تأمین گردد. مس در منابع غذایی متعددی همچون جگر، گوشت، غذاهای دریایی، حبوبات، غلات کامل، آرد سویا، سبوس گندم، بادام، صدف، جو، سیر، آجیل‌ها، جوی دو سر، چغندر و عدس موجود است. مس همچنین از طریق نوشیدن آب و غذا در لیوان‌ها و ظروف مسی وارد بدن می‌شود. کمبود یون مس باعث ایجاد رخوت، خواب آلودگی و کسالت می‌شود. هنگامی‌ که غذا درون قابلمه مسی پخته می‌شود، یون مس آزاد شده و پس از صرف غذا باعث ایجاد احساس نشاط و انرژی می‌شود. نگهداری طولانی مدت خوراکی‌های شور و تلخ، ترش و شیرین، روغنی و گوشت ندر ظروف مسی بدون پوشش قلع، مضر است اما در ظروف مسی قلع اندود ضرری ندارد. مقادیر اندك مس برای سلامتی مفید بوده ولی مقادیر زیاد آن می‌تواند مسمومیت‌زا باشد. مس با غذاهای اسیدی واكنش می‌دهد و به این خاطر ظروف مسی را معمولاً با لایه‌ای از یك فلز دیگر مثل قلع می‌پوشانند تا از تماس مستقیم مس و غذا جلوگیری شود. این لایه در هنگام پخت وپز به مقدار كم در غذا حل می‌شود، به خصوص اگر غذاهای اسیدی برای مدت طولانی در این ظروف پخته یا نگه‌داری شوند. لذا از پختن غذاهای اسیدی در ظروف مسی پوشش داده نشده باید اجتناب كرد.

استفاده از مس در آثار هنری
فلز مس کم‌کم به عنوان ماده‌ای برای ساخت وسایل تزیینی و مصرفی باارزش درآمد. امروزه این فلز به دلیل خاصیت شکل‌پذیری و چکش‌خواری و همچنین پایین بودن قیمت آن نسبت به فلزاتی همچون طلا و نقره، در بیشتر آثار هنری و صنایع‌دستی کاربرد دارد. این فلز در آثار هنری ایران، علاوه‌ بر ساخت ظروف و احجام مسی، برای زیر ساخت آثار میناکاری و فیروزه‌کوبی، به‌عنوان یکی از مواد اولیه و مهم در ساخت زیورآلات، همچنین در هنرهایی چون ملیله‌کاری، قلمزنی، حکاکی و … مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توصیه‌هایی برای نگه‌داری از مس
۱- اگر می‌خواهید لکه‌ای از روی ظرف مسی پاک کنید، روی آن یک برش پیاز بمالید تا راحت تمیز شود.
۲- مراقب باشید که در حین استفاده یا شستشو لایه پوششیِ محافظ از بین نرود.
۳- از اسفنچ‌های نرم و ابری برای تمیز کردن ظروف مسی استفاده شود.
۴- برای شستشوی ظروف مسی از آب داغ و شوینده‌های با قدرت سایندگی بالا خودداری کنید.
۵- ظروف مسی را هرگز نباید در ماشین ظرفشویی قرار داد و باید آن‌ها را بعد از شستن بلافاصله خشک کرد.
۶- برای پاک کردن قسمت‌های بسیار کثیف ظروف مسی و براق کردن آن‌ها نصف یک لیموترش را در نمک فرو ببرید و روی قسمت مورد نظر بمالید. مخلوط سرکه و نمک هم مفید است. کافی است ظرف خود را به همراه یک قاشق غذاخوری نمک، یک فنجان سرکه سفید و مقداری آب به مدت چند ساعت در ظرفی بجوشانید. سپس آن را با محلول صابون و آب داغ بشویید و در نهایت آب بکشید و خشک کنید.
۷- اگر می‌خواهید ظروف مسی شما زنگ نزند قلم مو را در آب پیاز فرو کرده و آن را روی ظروف مسی بمالید.
۸- اگر لایه پوششی مس (قلع) از بین رفت، مجدداً آن را تمدید کنید. (قلع اندود یا سفیدکاری).
۹- از پختن غذاهای اسیدی و ترش در ظروف مسی بدون پوشش قلع، پرهیز کنید. چون باعث ورود بیش از اندازه مس به غذا می‌شود. مسمومیت ناشی از مس منجر به تهوع، استفراغ و اسهال خواهد شد. همچنین مس اضافی در کبد ذخیره شده و باعث از کار افتادن آن می‌شود.
۱۰- ظروف مسی در برابر حرارت، تغییر رنگ می‌دهند. اگر سطح بیرونی ظرف دو رنگ شد، مقداری نمک و سرکه مخلوط کرده به‌صورت غلیظ با اسکاچ نرم به روی آن کشیده و بعد آبکشی کنید. از قره قوروت یا آب نارنج هم می‌شود استفاده کرد. برای شستشوی سطح داخل ظرف، ابتدا با مقداری آب داخل آنرا نم‌دار کنید و با خاکستر ذغال و اسکاچ، بر روی سطوح آن به نرمی بکشید و آن را تمیز کنید. سپس آن را آبکشی کنید. همیشه بعد از شستن ظرف مسی آن را با حوله‌ای نرم خشک کنید.
۱۱- بهتر است قبل از استفاده از ظروف مسی، آن را داخل شیر بجوشانید تا سموم احتمالی موجود در ظرف، دفع شود.

۱۱ توصیه کاربردی برای نگهداری ظروف مسی

شناسه مقاله:19603


Post navigation


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *