چوتراشی

لاک تراشی یا چوتاشی

لاک تراشی” یا “چو تراشی” واژه‌ای محلی به معنای چوب‌تراشی از جمله هنرهای اصیل و بومی مناطق حاشیه دریای مازندران است. این هنر با پیشینه قدیمی شباهت زیادی به هنر کنده‌کاری و منبت‌کاری چوب دارد.

 

جعبه-چوتراشی
جعبه-چوتراشی

 

گالش‌ها (دامداران جنگل نشین) در گذشته بسته به نیازشان دست به ساخت ظروف و ابزارهای خاصی زده‌اند که با توجه به شناخت عمیقی که از درختان جنگلی داشتند، آغازی برای شکل‌گیری صنایع‌دستی لاک تراشی و تکامل آن شد. در واقع لاک‌تراشان انواع ظروف و وسایل مورد نیاز زندگی خود را از درون کُنده‌های درختان جنگلی تراشیده و شکل داده‌اند.

 

زیرسیگاری-لاک-تراشی
زیرسیگاری-لاک-تراشی

 

این صنعت به تدریج در گوشه و کنار منطقه مازندران نظیر نور، چمستان، آمل، بابل، سوادکوه، ساری و در گیلان مناطقی چون تالش، رضوان شهر و آستانه اشرفیه رواج پیدا کرد.

چوب‌شناسی مهم‌ترین بخش از دانش بومی مربوط به چوتراشی است. چوب‌تراشان در طول سال‌های متمادی دریافته بودند که درخت از نظر سن، ریخت شناسی و قسمت‌های مختلف درخت از ریشه، تنه اصلی و سایر شاخه‌ها برای ساخت چه محصولاتی مناسب است و بهترین زمان برای برداشت کدام است و چگونه چوب را می‌توان از آفات مختلف محافظت کرد.

 

کاسه-چوتاش
کاسه-چوتاش

 

باور به حرمت درختان به ویژه در میان مردم مناطق شمال ایران از دیرباز در کهن سرزمین این دیار رواج داشته است و قطع نهال را گناهی بزرگ می‌دانستند. در این هنر درختانی چون چنار، سرو، شمشاد، آزاد، گلابی، بلوط، افرا، سپیدار، گردو و نارون استفاده شده و از جمله وسایل ساخته شده؛ چوله (پارچ آب)، کچه (قاشق چوبی)، کترا (کفگیر)، لاک (ظرف بزرگ)، تَلَم (ظرفی جهت زدن ماست، کره، دوغ)، کلز(ملاقه)، کشکول و سایر محصولات چوبی بوده است.

 

مجموعه-کاسه-چوتاش
مجموعه-کاسه-چوتاش

برای تولید محصول چوتراشی ابتدا چوب مناسب را تهیه کرده و توسط تبر شکل و فرم کلی ظرف را مشخص می‌کنند. برای پرداخت کلی و کم کردن قطر چوب از تیشه استفاده می‌کنند. ظرف‌های ساخته شده اغلب پهن و یا گوداند. پس از ایجاد شکل اولیه، ظرف‌ها را به مدت یک روز درون آب قرار داده تا نرم شود و سپس جزئیات کار را با ابزار ظریف‌تر بر روی آن می‌تراشند و در مرحله بعد در سایه گذاشته تا کاملا خشک شود و پرداخت ظرف را انجام می‌دهند. در مرحله آخر برای ماندگاری بیشتر آن را با اندک فاصله روی حرارت آتش قرار می‌دهند، سپس با مخلوطی از سرشیر و یا خاک و ذغال درزها را می‌پوشانند.

 

کاسه-پذیرایی-چوتراشی
کاسه-پذیرایی-چوتراشی

لاک تراشی در واقع جهت معرفی هویت فرهنگی و مردم شناختی از حیث کاربرد و اعتقادات و آداب و رسوم است. از روزگاران کهن تا به امروز با توجه به فراوانی نعمت، محصولات کاربردی و تزیینی بسیاری به دست مردمان این منطقه و با هنر لاک تراشی به وجود آمده که نشان دهنده ذهن خلاق و دید زیبانگر آن‌هاست. شما عزیزان می‌توانید تنوع بالای این آثار چوبی زیبا را از طریق فروشگاه آنلاین صنایع دستی رابین مشاهده و تهیه نمایید.

  • در تدوین مقاله فوق از مقالات زیر استفاده شده است:
    1. لاک تراشی در مازندران به روایت فرهنگستان هنر: رجب علی مختارپور
    2. چوتاشی بررسی هنرهای چوبی مازندران (فصلنامه فرهنگ مردم ایران)
    3. نگاهی مردم شناختی به پیشینه چوتاشی – دکتر مصطفی رستمی
  • شناسه : 20193
  • پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    شما می توانید از این برچسب ها و ویژگی های HTML استفاده کنید:

    محبوب ترین مطالب
    آخرین محصولات فروشگاه
    آخرین نظرات
    رفتن به نوار ابزار